Huỳnh Ngọc Huệ – Người giác ngộ, hướng dẫn tôi đi theo cách mạng

Huỳnh Ngọc Huệ – Người giác ngộ, hướng dẫn tôi đi theo cách mạng

Tôi quen đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ từ năm 1936 khi tôi vào học năm thứ nhất và đồng chí Huệ học năm thứ ba của Trường Kỹ nghệ Huế. Quen biết bắt nguồn từ phong trào dân chủ phát triển sôi nổi khắp đất nước năm 1936 mở đầu thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936-1939). Phong trào ở Huế lúc ấy lên cao mà nòng cốt là thanh niên học sinh, trong đó học sinh kỹ nghệ luôn đi đầu. Điều đó không có gì lạ vì học sinh Trường Kỹ nghệ thuộc tầng lớp nghèo là lao bước vào ngưỡng cửa giai cấp công nhân công nghiệp.

Trường Bá Công – Kỹ nghệ thực hành Huế, nay là Trường Cao đẳng Công nghiệp Huế, nơi đồng chí Trần Văn Trà theo học và được đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ giác ngộ cách mạng

Gặp nhau trong đấu tranh, trong các cuộc biểu tình, đón Godard đại diện Chính phủ bình dân Pháp, trong các cuộc hội họp, v.v. tôi luôn luôn coi đồng chí Huệ là người anh, người hướng dẫn, lãnh đạo.Chúng tôi lúc ấy còn nhỏ tuổi (tôi mới 17 tuổi). Đồng chí Huệ luôn tỏ rõ nhiệt tình cách mạng, chín chắn, có bản lĩnh, có trình độ hiểu biết chính trị đã gây cho chúng tôi thanh niên trong trường cả ba lớp, một ấn tượng rất tốt, dễ gần, dễ mến và được lòng tin. Đồng chí Huệ chú ý đến tôi trong các cuộc biểu tình, trong các cuộc mít tinh thanh niên, lúc ấy chúng tôi thường tổ chức các cuộc đi chơi ở núi Ngự, các lăng tẩm, biến những cuộc đi chơi ấy thành những cuộc truyên truyền về cách mạng, về đấu tranh chống ách thuộc địa, về dân chủ, và cả chủ nghĩa Mác-Lê nin, chống bóc lột tư bản và kỷ niệm ngày 1 tháng 5…. Tất cả những hoạt động này đều có sự chỉ đạo khéo léo của đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ, tuy đồng chí không ra mặt. Đồng chí Huệ đã coi tôi như em. Giải thích về chính trị, cho mượn sách báo cách mạng như báo Nhành Lúa, các sách tiếng Pháp (lúc ấy rất thiếu sách tiếng Việt) như La Mère của Maxim Gorki. Salaire Prix et Prafite…. Đồng chí Huệ đã giải thích cho tôi về đấu tranh giai cấp, về Đảng tiền phong. Về sau tôi được biết đồng chí là đảng viên Cộng sản. Đồng chí Huệ là người giới thiệu tôi vào Đảng năm 1938 và là người thành lập chi bộ Đảng đầu tiên trong Trường Kỹ nghệ Huế năm ấy. Năm 1937-1938 đồng chí Huệ tốt nghiệp hạng ưu và được chọn ở lại trường làm giảng viên, được học sinh tin yêu, các thầy nể phục. Và với uy tín ấy đồng chí đã giúp cho các cuộc đấu tranh đòi cải thiện bữa ăn (nội trú) chống hà khắc của các viên giám thị, chống mật thám trong trường, đặc biệt là tên giám thị. Chúng tôi biết đồng chí là Tỉnh ủy viên Thừa Thiên. Đồng chí tổ chức một lớp huấn luyện đảng viên chỉ có ba người trong đó có tôi. Và chính đồng chí Lê Duẩn lúc ấy là Bí thư Xứ ủy Trung kỳ trực tiếp lên lớp ở một căn phòng trong nhà tại thành phố Huế.

Trong năm học thứ hai của tôi (1937-1938) thỉnh thoảng tôi đến thăm đồng chí Huệ tại nhà riêng, một căn nhà rất đơn sơ. Đồng chí ở với một bà mẹ mà đồng chí rất yêu thương và chăm nom một cháu trai đang học ở Trường Quốc học Huế (nhà văn Hoàng Yến). Năm học thứ ba tôi bị cấm cố suốt năm ở trường. Cuối năm học tôi ra trường, vào thẳng Sài Gòn làm ở Depot xe lửa, chỉ 5-6 tháng sau tôi bị bắt, bị giải ra lại Sở mật thám và nhà lao Thừa Thiên. Tại nhà lao, tôi gặp lại đồng chí Huệ cùng các đồng chí Nguyễn Chí Thanh, Tố Hữu, Lê Tự Nghiêm, chị Quế và nhiều đồng chí khác trong Tỉnh ủy Thừa Thiên và các đồng chí trong chi bộ của tôi ở Trường Kỹ nghệ. Tôi ở lao Thừa Thiên 9 tháng thì bị kết án 6 tháng tù vì là Đoàn viên Thanh niên dân chủ ở Huế, sau đó bị đưa về quản thúc ở quê nhà.

Năm 1949, sau khi phụ trách Đoàn quân-dân-chánh-đảng ở Nam bộ ra Việt Bắc, khi về đến Khu 5, tôi lại gặp đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ đang làm Phó Bí thư Khu ủy Khu 5 phụ trách trường Đảng ở rừng núi Phú Yên (lúc ấy đồng chí Nguyễn Duy Trinh làm Bí thư, đồng chí Nguyễn Chánh là Tư lệnh kiêm Chính ủy Khu 5). Tôi và đồng chí Huệ hàn huyên suốt một đêm không ngủ nơi đồng chí Huệ ở. Sau khi chia tay để về Nam bộ, một ngày sau có việc cần tôi quay lại, đồng chí Huệ đang lên lớp thì miệng cứng và vì thiếu thuốc chữa trị nên qua đời. Thật là đau xót. Đồng chí Huệ đối với tôi là một người thầy, một đồng chí và là một người bạn rất thân, tôi học tập, noi gương đồng chí Huệ trong hoạt động cách mạng. Tôi đóng góp được một phần nhỏ cho đất nước, cho nhân dân thì tôi tin rằng nhờ một phần nào công ơn giúp đỡ, hướng dẫn, đào tạo của đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ mà tôi kính yêu suốt đời.

Tôi thường đánh giá ngang nhau hai đồng chí mà tôi yêu mến là đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ và đồng chí Nguyễn Chí Thanh. Hai đồng chí cùng một thời, một xuất thân là công nhân, một là nông dân nhưng đều kiên cường, năng động, sẵn sàng hy sinh tất cả cho Đảng, cho dân. Cả hai đều có tính tình hiền dịu, dễ mến, rất ngay thẳng, rất sôi nổi trong tranh luận và hoạt động…
19 tháng 9 năm 2019
Thượng tướng TRẦN VĂN TRÀ
Nguồn nội dung
Xem thêm về Đồng chí Huỳnh Ngọc Huệ